سئوال :  چگونه ویروس تشخیص میدهد مسیر لیزوژنی را طی کند یا لیتیک؟

پاسخ : امروزه تقريبا به طور کامل روشن شده است که يک باکتريوفاژ چگونه وارد فاز ليتيک يا ليزوژنيک می شود اما توضيح آن مطالب پيچيده بدون بررسی ساختار ژنی فاژ و شکل های مناسب بسيار مشکل است در ارتباط با فاژ لامبدا , به طورخلاصه می توان گفت که برای ورود به فاز ليتيک محصول ژن cro (پروتئين cro ) و برای ورود به فاز ليزوژنيک محصول ژن CI ( پروتئين CI )  نقش بسيار مهمی دارند . پس از ورود DNA ويروس به درون سلول باکتری , ژن های cro و N  رونويسی و ترجمه می شوند محصول ژن N به عنوان يک ضد خاتمه برای عمل رونويسی عمل کرده و موجب می شود RNA پلی مراز , ژن های CII و CIII را رونويسی کند پروتئين  CIIموجب بيان ژن int  شده که محصول بيان اين ژن , پروتئين اينتگراز است اين پروتئين ,  DNA ويروس را در DNA ی ميزبان جای داده و پروويروس را ايجاد می کند .

پروتئين CII همزمان با تحريک بيان ژن int , به RNA پلی مراز کمک می کند تا ژن CI را نيز رونويسی نمايد . محصول ژن CI , مهارکننده ای است که با اتصال به چند اپراتور , مانع از بيان ژن لازم برای ورود به فاز ليتيک يعنی ژن cro شده و بنابراين از شکل گيری مرحله ی ليتيک جلوگيری می کند . پس وجود پروتئين CI يا مهارکننده موجب می شود سلول وارد فاز ليتيک نشود .

   هر عاملی که پروتئين CI يا همان پروتئين مهارکننده را کاهش دهد می تواند سبب بيان ژن cro شده و فاز ليتيک را ايجاد نمايد مثلا در شرايطی که باکتری آلوده به ويروس در محيط کشت غنی قرار داشته باشد پروتئاز های باکتريايي (مثلا پروتئاز محصول ژن HflA ) بيان شده و موجب تخريب پروتئين CII می شوند با تخريب اين پروتئين ,  ديگر ژن CI بيان نمی شود و رونويسی از ژنcro   و ساير ژن های لازم برای ورود به مرحله ی ليتيک آغاز می شود . تابانيدن اشعه ی uv  و تاثير مواد جهش زا بر باکتری آلوده نيز موجب شروع فاز ليتيک می شود . در اين شرايط , DNA ی باکتری ميزبان آسيب می بيند و پروتئين RecA که در شرايط عادی در نوترکيبی ژنتيکی نقش دارد به صورت يک پروتئاز عمل کرده و موجب تخريب پروتئين CI و در نتيجه شروع رونويسی از ژن cro   و فاز ليتيک می شود .

منابع :

1) Gens VIII, by Benjamin Lewin .2004

 2) Microbiology ,by  Prescott . 2002