یکشنبه بیست و هفتم اردیبهشت 1388
رابطه ي غلظت co2 با باز و بسته شدن روزنه ها
همبستگي نزديكي ميان غلظت گاز كربنيك در فضاي بين سلولي و باز و بسته شدن روزنه ها به دست آمده است.به طور كلي غلظت كم گاز كربنيك به باز شدن و غلظت زيادتر آن به بسته شدن روزنه ها منجر مي شود. يك ارتباط ميان نور و باز و بسته شدن روزنه ها ممكن است در نتيجه اين باشد كه طي فتوسنتز غلظت گاز كربنيك فضاي بين سلولي كاهش، و در صورت عدم فتوسنتز غلظت آن در اثر تنفس افزايش مي يابد.روزنه هاي بسياري از گونه ها در تاريكي اگر گاز كربنيك موجود در آن ها تقريبا به غلظت گاز كربنيك اتمسفر خارج باشدبسته مي شود.غلظت گاز كربنيك به حالت گاز در فضاي بين سلولي روي غلظت محلول آن در سلول هاي روزنه و ساير سلول هاي برگ تاثير مي گذارد.
رابطه ي ميان فتوسنتز و غلظت گاز كربنيك سلول هاي روزنه نسبتا روشن است،ولي رابطه ي گاز كربنيك با تغييرات پتانسيل اسمزي و فشار تورژسانس سلول هاي روزنه چندان رو شن نيست.به هر حال يك احتمال قوي اين است كه تغييرات غلظت گاز كربنيك چنان بر PH سلول هاي روزنه اثر مي گذارد كه فعاليت سيستم هاي آنزيمي معيني را متاثر مي سازد.افزايش غلظت گاز كربنيك PHرا كاهش و رقت آن PHرا افزايش مي دهد.
سلول هاي روزنه بسياري از گونه ها حاوي نشاسته اند كه ممكن است از فراور ده هاي فتوسنتز خود آن ها ،يا از فراورده هاي فتوسنتز منتقله به درون آن ها از سلول هاي كلوروفيل دار و يا از هر دو نوع باشد.تبديل نشاسته به قند با شروع روشنايي و قند به نشاسته با آغاز تاريكي در سلول هاي روزنه بعضي گونه ها ديده شده است.چنين تبديل هاي قابل برگشت كربو هيدرات هاي نامحلول به كربو هيدرات هاي محلول بي شك در نوسانات پتانسيل اسمزي سلول هاي روزنه شايد عامل عمده اي باشد.چنين تبديل هاي كربوهيدرات ها الزاما توسط سيستم هاي آنزيمي انجام مي شودكه فعاليتشان تحت تاثير PH با باز شدن روزنه ها ديده شده است.اطلاعات جامعي درباره ي بخش آنزيمي سلول هاي روزنه و اثرات تغييرات PH روي فعاليت آن ها در دست نيست.
بحث فوق مي تواند به صورت يك تئوري قابل قبول براي باز شدن روزنه ها در واكنش به عامل نور به ترتيب خلاصه گردد:
۱-نور ۲- فتوسنتز ۳- كاهش غلظت گاز كربنيك در سرتاسر برگ ۴- افزايش PHسلول هاي روزنه ۵- فعال شدن سيستم آنزيمي كه پلي ساكاريد نامحلول را به كربو هيدرات هاي محلول تبديل مي سازد۶-منفي تر شدن پتانسيل اسمزي شيره سلول روزنه ۷- منفي تر شدن پتانسيل آب ۸-جريان آب از سلول هاي مجاور به درون سلول هاي روزنه ۹- افزايش تورژسانس سلول هاي روزنه ۱۰-باز شدن روزنه
بسته شدن روزنه مي تواند با توقف فتوسنتز كه عكس توالي اين فرايند ها را به وجود مي آورد ايجاد گردد.
منبع:مباني فيزيو لوژي گياهي-نوشته ماير ،آندرسون –ترجمه:حسين لساني-مسعود مجتهدي-انتشارات دانشگاه تهران چاپ پنجم
